czwartek, 1 grudnia

Wygląda niepozornie. Jest dużym zagrożeniem dla zdrowia

Lato to czas naszej zwiększonej aktywności na łonie natury. Obfituje w wędrówki po lasach, parkach, polach, łąkach i nieużytkach, gdzie można natrafić na roślinę podobną do kopru. Barszcz Sosnowskiego, choć mało kto zna tę roślinę, stanowi duże zagrożenie dla zdrowia człowieka!

Ta groźna roślina inwazyjna ma właściwości parzące. We wszystkich jej częściach znajduje się olejek eteryczny zawierający duże stężenie substancji kumarynowych (światłouczulających), które przy jednoczesnym działaniu promieni słonecznych mają właściwości fototoksyczne i rakotwórcze.

Do Polski został sprowadzony pod koniec lat 50-tych XX wieku jako obiecująca roślina paszowa. Obecnie w Polsce jest objęta prawnym zakazem uprawy, rozmnażania i sprzedaży. Uprawy zostały porzucone, jednak gatunek zaczął rozprzestrzeniać się samorzutnie. W chwili obecnej spotykany jest już w całej Polsce.

Rozpoznawanie

Barszcz Sosnowskiego to bylina:

  • o masywnej budowie (inne podobne gatunki mogą dorastać do tej samej wysokości, ale są drobniejsze w budowie);
  • dorastająca w ciągu jednego sezonu do 3 – 5 metrów wysokości;
  • o łodygach pustych w środku, pokrytych w dolnej części fioletowymi plamkami;
  • z białymi, drobnymi kwiatami zebranymi w bardzo duże parasolowate kwiatostany o średnicy ok. 50 cm (przypominają kwiaty kopru);
  • o bardzo dużych złożonych liściach (ok. 150 cm średnicy), które są skrętolegle ułożone na łodydze.

Toksyczność barszczu

Doniesienia naukowe odnoszące się do zdiagnozowanych negatywnych skutków zdrowotnych u ludzi narażonych na kontakt z barszczem Sosnowskiego wykazuje, że ich skóra po kontakcie z sokiem barszczu (zawierającym m.in. furanokumaryny), poddana ekspozycji na promienie słoneczne (UVA) może ulegać poparzeniom wszystkich trzech stopni. Powstałe w ich wyniku rany i owrzodzenia trudno się goją, mogą utrzymywać się nawet do kilku lat. W skrajnych przypadkach może dojść do rozległej martwicy skóry. Substancje światłouczulające barszczu są również emitowane do otoczenia, dlatego mogą osadzać się na skórze nie tylko w bezpośrednim kontakcie z rośliną, ale także poprzez powietrze, co ma miejsce szczególnie w upalne, wilgotne dni. Wdychanie olejków eterycznych może powodować bóle i zawroty głowy oraz nudności, a w skrajnych przypadkach poparzenia dróg oddechowych.

Objawy

  • Na skutek kontaktu skóry z rośliną obserwuje się objawy podobne do poparzenia termicznego. Następnie – zależnie od nasilenia poparzenia – mogą pojawić się pęcherze z surowiczym płynem, a nawet głębokie rany;
  • wdychanie olejków eterycznych może prowadzić do bólu głowy, nudności, poparzenia dróg oddechowych;
  • objawy występują po kilkunastu minutach od kontaktu z rośliną – największe natężenie następuje w ciągu 30 minut do 2 godzin. Objawy mogą nasilać się w ciągu 24 godzin.

Jak się ustrzec przed poparzeniem?

  • Należy nie dotykać i nie chwytać roślin przy użyciu gołych rąk.
  • Nie pozwalać dzieciom na zabawę nieopodal barszczu Sosnowskiego, ze względu na rozmiar rośliny i puste łodygi może się ona wydawać dla dzieci szczególnie atrakcyjna.
  • W upalne dni należy unikać zbliżania się do rośliny, ze względu na lotne olejki eteryczne emitowane do otocznia, które mogą osadzać się na skórze.

Pierwsza pomoc przy poparzeniu:

  • Jeżeli miał miejsce kontakt z rośliną, ale nie wystąpiły jeszcze objawy poparzenia należy jak najszybciej (w ciągu 5-10 minut) obmyć skórę dużą ilością letniej wody z mydłem.
  • W każdym przypadku – niezależnie od stopnia nasilenia objawów – należy unikać ekspozycji na światło słoneczne (nawet w przypadku braku objawów przynajmniej przez 48 godzin). Zaleca się w ramach profilaktyki zastosowanie kremu z wysokim filtrem UV
  • W przypadku wystąpienia objawów tj. opuchlizna, pęcherze lub reakcja zapalna, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza!
  • Podczas oczekiwania na kontakt z lekarzem, w celu złagodzenia symptomów, można zastosować okłady z mokrych kompresów lub lodu.
  • W przypadku kontaktu oczu z rośliną należy je przemyć dokładnie wodą i chronić przed światłem. 

Miejsca występowania barszczu Sosnowskiego w Polsce można sprawdzić w bazie online, która dziś liczy blisko 3000 lokalizacji: http://mapa.barszcz.edu.pl/

Zauważony barszcz Sosnowskiego należy zgłosić pod całodobowy numer alarmowy straży miejskiej 986.